One of my fun recreations is participating in the discussions in the mailing list Auxlang, where proponents of an International Auxiliary Language (somewhat more than a hundred of them) like to hang out and, often, argue against Esperanto (they all have their own ideas, of course, of just which language should be the International Auxiliary Language).

One criticism occasionally leveled against Esperanto is that there is so little about science or technology published in the language. Never mind that in most of the languages discussed there nothing about science or technology has been published (1) (nothing about anything else, either!) — there is something wrong with Esperanto because so little about science is published in the language.

Well, there is little (though more than my colleagues in Auxlang like to think; none of them has apparently ever seen a copy of the quarterly Scienca Revuo — or, more in line with the content of this blog entry, David Galadí-Enríquez and Amri Wandel's astrophysics text in Esperanto La kosmo kaj ni). But overall this isn't too much of a loss; as I suggest in the footnote below, scientific material is for the most part very ephemeral, at least by comparison with other forms of literature.

What do I mean by this? Below the mentioned footnote I'm publishing a translation of a short scientific article I posted to the mailing list per-esperanto-astronomio@yahoogroups.com this morning, about an interesting and so-far unexplained feature discovered in the atmosphere of Saturn at the north pole of that planet. And not too long ago I published at my website my translation of Madame de Villeneuve's fairy tale "Beauty and the Beast" from Andrew Lang's Blue Fairy Book. All things considered, which of these do you suppose Esperanto speakers will turn to to read in the year 2050? The ephemeral scientific note or the timeless fairy tale?

Still, it would be nice to see more scientific material published in Esperanto. With the web available, those interested can do so — there are several appropriate mailing lists (as well as per-esperanto-astronomio, scienca-kaj-faka-agado@yahoogroups.com and per-esperanto-bazascienco@yahoogroups.com spring immediately to mind. But what about the use of special scientific terms? Well, this can be a practical, though not theoretical, problem — Esperanto has had an awful lot of technical dictionaries published in the language (I use Katsumori, Makino and Yamamori's Esperanta Terminaro de Fiziko (Esperanto-Japana-Angla) and the on-line Astronomia Terminaro for the stuff I occasionally post at per-esperanto-astronomio); but admittedly many of these remain hard to come by, and it would be an interesting and fruitful task to make them available over the web.

So ... anybody interested in original or translated scientific material in Esperanto? (I probably ought to mention the Esperanto Wikipedia as another good location to place such articles, assuming that they fit the description of an encyclopedia entry.)

Interesa heksagono sur Saturno

Stranga, sesflanka mielĉela aĵo kiu ĉirkaŭxas la tutan nordan poluson de Saturno kaptis la intereson de sciencistoj de la Cassini-misio de NASA.

Antaŭ pli ol du jardekoj kosmoŝipoj Voyager 1 kaj 2 de NASA fotis la aĵon. Ke ĝi estas longeviva aĵo indikas la fakto, ke ĝi aperis en Cassini-bildoj. Ankaŭ videblas en la Cassini-bildoj dua heksagono signife pli malhela ol la pli brila historia aĵo. La vida kaj infraruĝa mapspektrometro de la kosmoŝipo estas la unua instrumento, kiu kaptis la tutan heksagonan aĵxon en unu bildo.

"Temas pri tre stranga aĵo, kiu kuŝas laŭ precize geometria aranĝo kun ses preskaŭ egalaj rektaj flankoj," diris Kevin Baines, atmosfera spertulo kaj ano de la teamo pri vida kaj infraruĝa mapspektrometro de Cassini ĉe la Jetpela Laboratorio de NASA en Pasadena, Kalifornio. "Ni neniam vidis ion tian sur iu alia planedo. Certe, la densa atmosfero de Saturno, kie cirkloformaj ondoj kaj konvekciaj ĉeloj regas, estas eble la fina loko, kie oni atendus vidi tian sesflankan geometrian figuron, tamen jen ĝi."

La heksagono similas la polusan vorticon de la Tero, kie ventoj cirkle bloviĝas ĉirkaŭ la polusa regiono. Sur Saturno, la vortico havas heksagonan, ne cirklan, formon. La heksagono havas preskaŭ 25 000-kilometran diamentron, Preskaŭ kvar teroj povus eniĝi en ĝin.

La novaj bildoj faritaj per varminfraruĝa lumo montras ke la heksagono etendiĝas multe pli profunden en la atmosferon ol oni antaŭe atendis, ĝis 100 kilometroj sub la nubosuproj. En la heksagono situas nubsistemo. La nuboj ŝajne ĉirkaŭkuras la heksagonon kiel aŭtoj sur konkurvojo.

"Estas mirinde vidi tiajn frapajn malsimilaĵojn ĉe kontraŭaj polusoj de Saturno," diris Bob Brown, laborgrupestro de la vida kaj infraruĝa mapspektrometro de Cassini, Universitato de Arizono en Tucson (pr. "TU-son"). "Ĉe la suda poluso troviĝas ŝajna uragano kun giganta okulo, kaj ĉe la norda poluso de Saturno ni trovas ĉi tiun geometrian aĵon, kiu estas tute malsama."

La saturna nordpolusa heksagono ne estas videbla por la vidaj fotiloj de Cassini, ĉar estas vintro en tiu regiono, do la heksagono estas kovrata de la longa polusa nokto, kiu daŭras proks. 15 jarojn. La infraruĝa mapspektrometro povas bildigi Saturnon kaj tage kaj nokte, kaj vidi profunde interne. Ĝi bildigis la aĵon ĉe ondlongoj de varmeco proksimume ĉe 5 mikronoj (sepoble la ondlongo videbla de la homa okulo) dum 12-taga periodo, kiu komenciĝis je 30a de oktobro 2006. Kiam vintro foriros dum la venontaj du jaroj, la aĵo eble videbliĝos ĉe la vidaj fotiloj.

Surbaze de la novaj bildoj kaj pli da informoj pri la profundeco de la aĵo, sciencistoj opinias, ke ĝi ne estas ligita al la radioeligoj aux aŭrora aktiveco de Saturno, kiel oni iam supozis, kvankam la norda aŭroro de Saturno kuŝas preskaŭ supere.

La heksagono ŝajnas fiksita kun la rotacia rapideco kaj akso de Saturno ekde kiam ĝin unue rimarkis Voyager antaŭ 26 jaroj. Ankoraŭ necerta estas la efektiva rotacia rapideco de Saturno.

"Kiam ni komprenos ĝian dinamikan naturon, tiu longeviva, profunda polusa heksagono eble sugestos al ni la veran rotacian rapidecon de la profunda atmosfero kaj eble la interno," aldonis Baines.

La heksagonaj bildoj kaj kinofilmo, ankaŭx la nordpolusaj auxroroj, haveblas ĉi tie kaj ĉi tie kaj ĉi tie.

La misio Cassini-Huygens estas kunlabora projekto de NASA, la Eŭropa Kosma Instanco kaj la Itala Kosma Instanco. La Jetpela Laboratorio, parto de la Kalifornia Instituto de Teknologio en Pasadena, estras la mision Cassini-Huygens por la Sciencmisia Direktorejo de NASA en Vaŝingtono. La orbitsondilon Cassini desegnis, evoluigis kaj konstruis la Jetpela Laboratorio. La vida kaj infraruĝa mapspektrometro situas ĉe la Universitato de Arizono.