Esperanto-Tago: Kio estas Esperanto?
| When I conceived of Esperanto Blog Day, I imagined people could use it to describe some kind of language problem in their community. I thought I would use my posting to describe a language problem in our community: the lack of agreement on what exactly is Esperanto and what do we do about it. | Kiam mi unue elpensis Esperanto Blog-tago, mi imagis ke oni uzu ĝin por priskribi iun lingvan problemon en sia komunumo. Mi decidis ke mi uzu mian afiŝon ĉijare por priskribi lingvan problemon en nia propra komunumo: la nekonsento pro kio ĝuste estas Esperanto kaj kion ni faru pri tio. |
| Whenever I meet a komencanto, I have a surge of nostalgia. I learned Esperanto about 20 years ago now. It's been an interesting part of my life, whose importance has waxed and waned. Seeing someone who has just discovered Esperanto and gotten excited about it -- who doesn't know what it is yet -- brings back memories. At the same time, although we call ourselves "samideanoj", it isn't clear to me at all that we share a common perspective on what Esperanto is. Understanding more clearly what Esperanto is to ourselves may help us get past some of our current internal disputes and organize ourselves more effectively for whatever we want Esperanto to become. | Kiam ajn mi renkontas komencanton, mi sentas nostalgion. Mi lernis Esperanton antaŭ 20 jaroj. Estas ĉian interesa flanko de mia vivo kiu jen kreksas jen malkreskas inter la jaroj. Oni kiu ĵus eklernis kaj ekscitiĝas je Esperanto -- kaj kiu ankoraŭ ne scias ĝuste kio ĝi estas -- alportas al mi memorojn. Samtempe, kvankam ni nomas nin "samideanoj", ne estas klara al mi ke ni mem havas la saman vidpunkton pri kio estas Esperanto. Kompreni pli klare kio estas Esperanto helpos nin superi kelkaj el niaj nunaj disputoj kaj organizi pli efike por tio, kion ni volas ke Esperanto fariĝu. |
| What is Esperanto and what is it for? Is Esperanto a movement or a language? Or a community? Or a diaspora? Or a state? Is it a means to something or an end in itself? At some level, it is all of these things for some people. Humphrey Tonkin's book Lingvo kaj Popolo aimed to provide insight into these questions and the title indicates what he has found: Esperanto is both a language and the people who speak it. | Kio -- kaj por kio -- estas Esperanto? Ĉu Esperanto estas movado aŭ lingvo? Aŭ komunumo? Aŭ diasporo? Aŭ ŝtato? Ĉu ĝi estas kielo al celo aŭ celo en si mem? Je iu nivelo, ĝi estas ĉiaj aferoj al iaj homoj. La libro de Humfrey Tonkin, Lingvo kaj Popolo celas tiujn ĉi demandojn kaj, kiel indikas la titolon, li trovas ke Esperanto estas ambaŭ lingvo kaj la homoj kiuj parolas ĝin. |
| One persistent debate within the Esperanto community divides people into raŭmistoj and finvenkistoj. These terms have become overused, but even before that, they capture several dimensions of perceptions about Esperanto and smash them together. Finvenkistoj think that Esperanto should become the world's second language and see themselves as part of a movement that is working toward that end. Raŭmistoj see the Esperanto community as an end in itself -- irregardless of any relationship with other language communities -- and look to raise the level of culture within the community. But there are many other paths that Esperanto-speakers follow. | Unu senĉesa debato en la Esperanta komunumo dividas homojn inter raŭmistoj kaj finvenkistoj. Tiuj ĉi terminoj oni trouzas, sed eĉ antaŭ tio, ili kaptas kelkaj dimensioj de vidpunktoj pri Espereanto kaj kunigas ilin. Finvenkistoj emas pensi ke la celo de Esperantismo estas fari ke Esperanto fariĝu la "dua lingvo por ĉiu" kaj vidas sin kiel parto de movado kiu laboras por tio. Raŭmistoj emas pensi ke la Esperanta komunumo estas celo en si mem -- sen rigardi al rilatoj al aliaj lingvo-komunumoj -- kaj laboras por altigi la kulturan nivelon ene de la komunumo. Sed estas multaj vojoj kiujn sekvas Esperanto-parolantoj. |
| Esperanto-speakers see the language quite differently from one another. Some have a quite utilitarian approach to the language. They learned it over a two or three month period and, since then, have spoken it (badly, perhaps) without any additional study. Others want to perfect their understanding (and perfect everyone else's) through constant study and correction. Some speakers want Esperanto to remain simple and easy to learn, for basic international communication. Others, want to enrich the vocabulary to enhance its ability to serve as a language for poetry and high literature. | Esperanto-parolantoj vidas la lingvon sufiĉe malsame unu la alian. Kelkaj havas utilcelan aliron al la lingvo. Ili lernis ĝin dum dutri monatojn kaj, ekde tiam, parolis ĝin (eble fuŝe) sen plua studado. Aliaj volas perfektigi siajn komprenojn (kaj aliies) per konstanta studado kaj ĝustigo. Kelkaj volas ke Esperanto restu simpla kaj facila por lerni. Aliaj volas riĉigi la vortprovizon por plibonigi la kapablon roli kiel lingvo por poezio kaj alta literaturo. |
| I've also found that each country seems to have different way of thinking about Esperanto. People learn Esperanto in the US primarily out of intellectual curiousity. In Brazil, people learn it to feel connected with an international community committed to understanding and peace. I'm in no way saying that US citizens don't care about peace or that Brazilians are incurious, just that the communities are qualitatively different. I expect there are similar differences throughout the world. | Mi ankaŭ trovas ke ĉiu lando ŝajne havas malsamajn pensmanierojn pri Esperanto. Oni lernas Esperanton en usono precipe pro intelekta scivolo. En Brazilo, oni lernas ĝin por senti sin ligita al internacia komunumo kiu celas komprenemon kaj pacemon. Mi tute ne diras ke usonanoj ne zorgas pri paco aŭ ke brazilanoj estas malscivolaj, nur la komunumoj kaj estas malsamaj en siaj ecoj. Mi ne dubas ke similajn distingojn ekzistas tra la tuta mondo. |
| Esperanto is also defined by how it is used outside the community. People who do not speak Esperanto have often defined Esperanto as a utopian failure. The word "Esperanto" is frequently used in English to describe a well-intentioned, but doomed, effort to standardize something. Different Esperanto-speakers want to address this issue different ways: finvenkistoj turn outwards and want to inform the public that they are wrong and raŭmistoj want to devote turn inwards and devote their efforts toward improving the community so that it increasingly becomes less true. These efforts complement each other nicely. | Esperanton oni difinas ankaŭ ester nia komunumo. Oni kiu ne parolas Esperanton ofte priskribas ĝin kiel utopia malsukceso. La vorton "Esperanto" oni ofte uzas en la angla por iu bonintenca, sed fiaskonta, strebo al unuiĝo. Malsamaj Esperanto-parolantoj agnoskas tion ĉi alimaniere: finvenkistoj turnas eksteren kaj volas informi la publikon pli bone dum raŭmistoj turnas ene kaj dediĉas sin al plibonigo al la komunumo por ke la diraĵo farigas des pli malvera. Ĉi tiuj laboroj kunagas tre bone. |
| The Esperanto community should be large enough and diverse enough for all of us. Let us share the idea that Esperanto is important, fun, and useful. Perhaps the biggest challenge is to reign in "talpismo": people enthusiastic about Esperanto, but ignorant of linguistics or public policy, who try to make arguments based on their passion, rather than the facts. Unfortunately, these people, through their fanatical devotion, are sometimes the most active in organizations, and drive out more moderate voices. | La Esperanto-komunumo estu sufiĉe granda kaj diversa por ĉiuj. Ni kunhavu la ideon ke Esperanto estas grava, amuza, kaj utila. Eble la plej granda defio ol ĉiuj estas bremsi "talpismon": oni kiu entuziasmas pri Esperanto sed, ne sciante lingvistiko aŭ politiko, ili bazas siajn argumentojn sur pasio anstataŭ faktoj. Bedaŭrinde, tiaj homoj, tra sia fervora dediĉo, foje estas la plej aktivaj en organizaĵoj kaj forpelas la pli moderaj voĉoj. |
| The Internet is having interesting and complex effects on the Esperanto community. It is killing our organizations and on-paper publications. Perversely, there is more Esperanto content and meetings now than ever before. The challenge is finding ways to channel the increased activity into real activity in the world, so our community becomes more than signals in the ether: To foster a community that can influence the world and bring about real change. I am still 'esperanto' about that. | La Interreto havas interesajn kaj komplikaj efikojn al la Esperanta komunumo. Ĝi mortigas niajn organizaĵojn kaj sur-paperajn eldonaĵojn. Perverse, estas pli da Esperanta enhavaĵo kaj kunvenoj ol iam ajn. La defio estas trovi manierojn por direkti la aktivecon en verajn agadon en la mondo, por ke nia komunumo ne estu nur signaloj en la etero: Kreskigi komunumon kiu povas influi la mondon kaj alportu veran ŝanĝon. Mi ankoraŭ estas "esperanto" pri tio. |
by limako
- limako's blog
- Login or register to post comments
Comments
Bone dirita
Well-said. I agree that La Esperantistaro is a big tent, and should be. My wish list for Esperanto in the coming year:
- Research showing how quickly people can learn Esperanto (finvenkista).
- Research showing the effect of Esperanto study on further language learning (raŭmista).
- An iTunes-like service for Esperanto content (raŭmista).
- The increased use of Esperanto by international social activism organizations and diplomatic gathering (finvenkista).
- Not to be too talpismema.
December 15, 2008 by gxeremio, 1 year 13 weeks ago